Koning Charles spreekt in Antigua over slavernij, excuus blijft uit

Koning Charles houdt dinsdag in Antigua een toespraak voor de regeringsleiders van de Commonwealth, op de slotdag van zijn negendaagse rondreis door het Caribisch gebied. Hij spreekt zich naar verwachting met grote openhartigheid uit over de rol van Groot-Brittannië in de slavenhandel. Een formeel excuus wordt van hem niet verwacht. De top heet voluit de Commonwealth-regeringsleiderstop, kortweg Chogm. Het is de tweejaarlijkse bijeenkomst van Groot-Brittannië en voormalige Britse kolonies, waaronder meerdere Caribische eilandstaten. Charles is als staatshoofd tevens Head of the Commonwealth. Die ceremoniële rol staat los van zijn Britse troon, maar geeft hem bij zo’n top een eigen podium. De Commonwealth telt tientallen lidstaten, verspreid over vrijwel elk continent. Veel daarvan kennen hun eigen geschiedenis met de Britse slavenhandel.

De koning past zijn toespraak niet aan, ondanks de opening die premier Andy Burnham eerder bood voor een formeel Brits excuus voor de slavenhandel. Meerdere media melden dat van Charles tijdens de Chogm-top in Antigua geen excuus wordt verwacht. Burnham is de Britse premier en regeert sinds dit jaar vanuit Downing Street in Londen. Zijn eigen woorden gingen eerder deze week al rond. Hij liet weten open te staan voor excuses namens de staat, bood gestructureerde gesprekken met getroffen landen en actiegroepen aan, maar sloot financiële herstelbetalingen uit. Die oproep deed hij in een eigen opiniestuk in The Guardian. Een officieel regeringsexcuus ligt in Groot-Brittannië al jaren gevoelig. Het roept al snel de vraag op of daar ook financiële reparaties aan voormalige kolonies bij horen. Doordat de koning zijn toespraak ongewijzigd laat, blijft het initiatief bij Downing Street liggen, niet bij het paleis. Eerdere Britse premiers weken de vraag over een excuus steeds uit, ook onder druk van Commonwealth-leiders tijdens vorige topontmoetingen.

Charles is voor het laatste deel van zijn Caribische rondreis in Antigua en Barbuda aangekomen en zit daar de Chogm-top voor. Charles is staatshoofd van een deel van de Caribische landen binnen het Commonwealth-koninkrijk. De koninklijke familie vertegenwoordigt Groot-Brittannië traditioneel bij zo’n top. In Antigua en Barbuda werkten tot slaaf gemaakte Afrikanen tot in de negentiende eeuw op suikerplantages, zoals elders in het Caribisch gebied. Het onderwerp ligt er en in buurlanden nog altijd gevoelig, ook in de betrekkingen met Groot-Brittannië. Caribische regeringen dringen al langer aan op erkenning van dat verleden, soms ook op herstelbetalingen. Ze zien een top op eigen bodem als een geschikt moment om dat onderwerp weer op de agenda te zetten. Voor hen voelt de koninklijke aanwezigheid in Antigua extra zwaar: de koning spreekt over het verleden op de plek waar de tot slaaf gemaakten zelf werkten.

Voor Nederlanders en Vlamingen in Groot-Brittannië laat de top zien hoe voorzichtig het Britse koningshuis in dit dossier blijft opereren, ook nu de eigen regering een deur op een kier zet. Charles kiest in Antigua voor woorden over het verleden, zonder toezegging over een excuus. Of de Britse regering na de top zelf een stap zet, moet nog blijken. De toespraak van de koning staat dinsdag op het programma, op de slotdag van de Chogm-top in Antigua.