Burnham open voor slavernij-excuus, maar sluit herstelbetalingen uit

Premier Andy Burnham laat weten open te staan voor een formeel Brits excuus voor de rol van het land in de transatlantische slavenhandel. Financiële herstelbetalingen, ofwel reparaties, sluit hij daarbij uit. Burnham redeneert dat de Britten van nu niet aansprakelijk kunnen worden gehouden voor historisch onrecht. De Britse regering heeft zich tot dusver nooit formeel verontschuldigd voor de slavenhandel. Dat is ondanks herhaalde oproepen van Commonwealth-leiders. Burnham is de Britse premier. Hij regeert sinds dit jaar vanuit Downing Street in Londen, de ambtswoning die ook als regeringszetel geldt. Zijn Labour-partij leidt sindsdien de Britse regering, met een meerderheid in het parlement in Westminster.

Volgens premier Burnham uit hij daarnaast persoonlijk zijn verdriet en spijt. Dat gaat over het lijden dat de slavenhandel heeft veroorzaakt. Zijn uitspraak is daarmee geen excuus namens de Britse staat. Het is een persoonlijke verklaring van de premier zelf. Dat onderscheid is voor Downing Street belangrijk. Een officieel regeringsexcuus ligt in Groot-Brittannië al jaren gevoelig. Eerdere premiers weken de vraag steeds uit, ook onder druk van Commonwealth-leiders. Ze vreesden vooral een discussie over financiële reparaties aan voormalige kolonies in Afrika en het Caribisch gebied. Door zijn spijt te uiten en reparaties meteen uit te sluiten, probeert Burnham dat debat voor te zijn.

De uitspraken van Burnham vallen samen met de Commonwealth-regeringsleiderstop, kortweg Chogm. Die top wordt van 1 tot 4 november in Antigua en Barbuda gehouden. Koning Charles maakt van 27 oktober tot 4 november een herfstreis door het Caribisch gebied en bezoekt daarbij alleen de Bahama’s en Guyana. Koningin Camilla reist alleen voor het laatste deel mee, naar Antigua en Barbuda, waar het koningspaar samen de top bijwoont. Chogm is de tweejaarlijkse top van de Commonwealth. Dat is het samenwerkingsverband van Groot-Brittannië en voormalige Britse kolonies, waaronder veel Caribische eilandstaten. De koning is ook staatshoofd van een deel van die Caribische landen binnen het Commonwealth-koninkrijk. De koninklijke familie vertegenwoordigt Groot-Brittannië traditioneel bij zo’n top. In Antigua en Barbuda werkten tot slaaf gemaakte Afrikanen tot in de negentiende eeuw op suikerplantages, net als elders in het Caribisch gebied. Het slavernijverleden ligt daar en in buurlanden als Guyana nog altijd gevoelig, ook in de betrekkingen met Groot-Brittannië. Precies in die periode speelt dus de discussie over een Brits slavernij-excuus.

Voor Nederlanders en Vlamingen in Groot-Brittannië is de kwestie vooral een politiek signaal uit Downing Street. Een premier zet voor het eerst de deur op een kier voor een excuus. Tegelijk haalt hij de financiële consequenties daarvan expliciet van tafel. Daarmee geeft Burnham een voorlopig antwoord op de herhaalde oproepen van Commonwealth-leiders. Hij legt zich daarbij niet vast op een bedrag of een tijdpad. Of het kabinet zijn woorden ooit omzet in een officiële regeringsverklaring, is nog niet bekend. Dat zal zich ten vroegste tijdens of na de Chogm-top moeten uitwijzen. Tot die tijd blijft het bij een persoonlijk standpunt van de premier, zonder bindende toezegging van zijn regering.

De Chogm-top in Antigua en Barbuda begint op 1 november. Hij loopt tot 4 november, dezelfde dag waarop koning Charles en koningin Camilla hun herfstreis door het Caribisch gebied afronden.