Burnham wil 'eerlijk' debat over vrij verkeer tussen VK en EU, oppositie reageert fel

Premier Burnham zegt dat het tijd is voor een eerlijke, op feiten gebaseerde discussie over vrij verkeer van personen tussen het VK en de EU, meldt hij zelf. Hij wil kijken naar opties voor een nieuwe relatie met Brussel. Voor Nederlanders en Belgen in Engeland raakt dat de regels voor wonen, werken en reizen tussen het VK en de EU.

Vrij verkeer van personen was voor Brexit het recht van EU-burgers om zonder visum in het VK te wonen, werken en studeren, en omgekeerd voor Britten in de EU. Het Verenigd Koninkrijk schafte dat recht af met de Brexit. Sindsdien gelden voor beide groepen visa en verblijfsvergunningen. Nederlanders en Belgen die langer dan een korte vakantie in Engeland willen wonen of werken, moeten sinds Brexit dus eerst een verblijfsstatus of visum regelen. Dat geldt ook voor Britten die zich in de EU willen vestigen. Een terugkeer naar vrij verkeer zou dus niet alleen de relatie met Brussel raken, maar ook het dagelijks leven van wie tussen beide gebieden reist, werkt of een huis heeft.

Burnham zei dit eerder al, op 12 oktober, in het Lagerhuis, het Britse parlement. Vasthouden aan de status quo met Brussel is niet goed genoeg voor Groot-Brittannië, zei hij daar. Brexit heeft per saldo meer kwaad dan goed gedaan, en opties voor een nauwere relatie met de EU niet verkennen zou een nalatigheid zijn. Zijn directe prioriteit is een geslaagde EU-VK-top op 20 november.

Die top is, volgens de Europese Unie, de tweede tussen de EU en het VK sinds Brexit. Ze vindt plaats in Brussel. Voorzitter van de Europese Raad António Costa en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen ontvangen Burnham daar. Op de agenda staan het defensie- en veiligheidspartnerschap, energie, landbouwregels, klimaat, contacten tussen burgers, en migratie en wetshandhaving. Vrij verkeer van personen staat niet als apart agendapunt genoemd. De top stond oorspronkelijk voor de zomer gepland, maar werd uitgesteld na het aftreden van premier Starmer.

Ed Davey, leider van de oppositiepartij Liberal Democrats, riep Burnham op zijn rode lijnen tegen een douane-unie of een interne markt met de EU los te laten. Davey wil dat Burnham nauwer met Brussel samenwerkt. Nigel Farage, leider van de EU-kritische partij Reform UK, noemde Burnham een leugenaar over de kwestie. Geen van beide reacties ging specifiek over vrij verkeer van personen. Een reactie van de Europese Commissie op Burnhams oproep tot een debat daarover is er nog niet. Davey en Farage leiden allebei een partij buiten de regerende Labour-partij van Burnham. Davey wil dat het VK dichter bij de EU komt. Farage wil juist meer afstand van Brussel.

Een wetsvoorstel of onderhandelingsmandaat is er nog niet, en Brussel heeft nog niet officieel gereageerd op Burnhams oproep zelf. Of vrij verkeer daarbij alsnog ter sprake komt, is nog niet duidelijk. De volgende gelegenheid waarop dat kan veranderen, is de EU-VK-top op 20 november in Brussel, waar Burnham, Costa en Von der Leyen elkaar opnieuw spreken.