Londense burgemeester Khan pleit opnieuw voor Britse terugkeer in EU

Burgemeester Sadiq Khan van Londen noemt Brexit op 21 oktober de grootste economische en geopolitieke fout uit de Britse geschiedenis. Een terugkeer naar de EU moet voor Groot-Brittannië het einddoel blijven, zegt hij. Khan verwijt Donald Trump een zorgwekkende onduidelijkheid over de Europese veiligheid. Die onduidelijkheid kan volgens hem niet langer genegeerd worden, nu Rusland de oorlog in Ukraine voortzet.

Khan pleit voor snelle tussenstappen, nog voor een volledige heraansluiting. Hij wil handelsbelemmeringen voor voedsel en drank afschaffen, een energiepact sluiten, een jongerenmobiliteitsregeling invoeren en nieuwe afspraken maken voor touring musici. Zo’n jongerenmobiliteitsregeling moet jonge Nederlanders, Belgen en Britten weer makkelijker laten werken, studeren of reizen in elkaars land, zoals vóór Brexit zonder visum kon. Als burgemeester van Londen heeft Khan zelf geen zeggenschap over het Brexit-beleid: dat ligt bij de regering in Westminster, het Britse parlement. Toch geldt hij al sinds de jaren na het Brexit-referendum als een van de bekendste pleitbezorgers binnen zijn eigen partij voor een nauwere band tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie.

Khans oproep volgt kort na een eigen stellingname van premier Andy Burnham, die medio 2026 Keir Starmer opvolgde als Labour-premier. Burnham zei op 12 oktober in het Lagerhuis dat de huidige relatie met de EU niet goed genoeg is. Brexit heeft het land volgens hem meer kwaad dan goed gedaan. Hij noemde het een verzuim van plicht om niet naar een nieuwe deal te streven. Burnham houdt alle opties open: van vasthouden aan de status quo tot volledige heraansluiting bij de EU. Een beslissing daarover valt volgens hem niet voor de verkiezingen van 2029.

Die opening van Burnham krijgt op 20 november een vervolg in Brussel, op de tweede EU-VK-top sinds Brexit, meldt de Europese Unie zelf. Daar ontvangt hij de voorzitter van de Europese Raad, António Costa, en de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. De Europese Raad brengt de regeringsleiders van de EU-lidstaten samen. De Europese Commissie is het dagelijks bestuur van de EU. Samen bepalen zij namens de Unie wat er met het Verenigd Koninkrijk wordt afgesproken. De top stond oorspronkelijk voor de zomer gepland, maar werd uitgesteld na het aftreden van premier Starmer. Op de agenda staan het defensie- en veiligheidspartnerschap, energie, landbouwregels, klimaat, contacten tussen burgers, en migratie en wetshandhaving. Landbouwregels bepalen onder meer aan welke standaarden voedsel moet voldoen dat tussen het VK en de EU wordt verhandeld. Bij migratie en wetshandhaving gaat het doorgaans om samenwerking tussen grens- en politiediensten, zoals het uitwisselen van informatie over criminelen.

Voor Nederlanders en Belgen die in Engeland wonen, zijn vooral de gesprekken over migratie en wetshandhaving en over contacten tussen burgers interessant om te volgen. Die zouden iets kunnen betekenen voor hoe makkelijk mensen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk reizen, werken of wonen, al ligt daar nog niets over vast. De top van 20 november in Brussel moet uitwijzen welke van de besproken punten daadwerkelijk worden afgesproken. Tot die tijd blijven de douaneregels, de visumplicht en de andere praktische gevolgen van Brexit voor Nederlanders en Belgen die in Engeland wonen, werken of studeren, gewoon ongewijzigd van kracht.